หน้าแรก ปัญหาคิลาฟ ซุนนี-ชีอะห์ อิมามในความหมายของ ชีอะฮ์ จะแตกต่างจากอิมามในความหมาย ซุนนี่ห์ หรือไม่ ? อย่างไร..?

อิมามในความหมายของ ชีอะฮ์ จะแตกต่างจากอิมามในความหมาย ซุนนี่ห์ หรือไม่ ? อย่างไร..?

230

ด้วยพระนามของอัลลอฮฺ ผู้ทรงเมตตา ปรานียิ่งเสมอ

อิมามในความหมายของชาว ชีอะฮ์ จะแตกต่างจากอิมามในความหมายชาว ซุนนี่ห์ อย่างไร..?

divider

อิมามในความหมายของชาว ชีอะฮ์ จะแตกต่างจากอิมามในความหมายชาว ซุนนี่ห์ อย่างไร..?
นิยามของอิมามในทัศนะของชีอะห์ คือ
«الْاِمٰامَةُ رِئٰاسَةٌ عٰامَّةٌ الٰهِيَّةٌ فٖى امُورِ الدّيٖنِ وَ الدُّنْيٰا»
ผู้นำสูงสุดในกิจการทั่วไปของพระผู้เป็นเจ้าในกิจการทางศาสนาและทางโลก
ฉะนั้นความหมาย อิมาม สำหรับเราชาวชีอะห์  คือ ผู้นำสูงสุดในกิจการทั่วไปของพระผู้เป็นเจ้า แทนที่ท่านศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์ ศ. ในกิจการทางศาสนาและทางโลก จึงจำเป็นสำหรับประชาชาติทั่วไป ต้องเชื่อฟังปฏิบัติตาม
الامامه هی الرئاسه العامّه الالهیّه خلافه عن رسول الله فی امور الدین و الدنیا بحیث یجب اتباعه علی کافّه الامّه
ซึ่งจะเห็นได้ว่า อิมาม ในความหมายของชีอะฮ์ จะแตกต่างจากอิมามในความหมายของชาวซุนนี่ห์อย่างสิ้นเชิง เพราะอิมามของชาวซุนนี่ห์ มีความหมายตามหลักภาษา คือ ผู้นำ เช่น อิมามญุมอะฮ์และญะมาอะฮ์ เท่านั้น   ด้วยเหตุนี้ เราจึงเชื่อถือว่า “ตำแหน่งอิมาม เป็นรากฐาน(อุซูล)ของศาสนาประการหนึ่ง” 
ตำแหน่งอิมามถือเป็นรากฐาน(อุซูล)ของศาสนา
จากนิยามข้างต้น อิมามในความหมายของชีอะฮ์ จะแตกต่างจากอิมามในความหมายของชาวซุนนี่ห์อย่างสิ้นเชิง เพราะอิมามของชาวซุนนี่ห์ มีความหมายตามหลักภาษา คือ ผู้นำ เช่น อิมามญุมอะฮ์และญะมาอะฮ์ เท่านั้น   ด้วยเหตุนี้ ชีอะห์เราจึงเชื่อถือว่า “ตำแหน่งอิมาม เป็นรากฐาน(อุซูล)ของศาสนาประการหนึ่ง” 
และใช่ว่าเฉพาะนักปราชญ์ชาวชีอะห์ที่เชื่อเช่นนี้ แต่ยังมีนักปราชญ์ของชาวซุนนี่ห์จำนวนมาก ที่มีความเห็นตรงกับชีอะห์ในหลักความเชื่อนี้ และยืนยันว่า มันเป็นสิ่งที่ถูกต้องที่ว่า “ตำแหน่งอิมามเป็นรากฐาน(อุซูล)อันสำคัญประการหนึ่งของศาสนา และพวกเขา(ปราชญ์ชาวซุนนี่ห์)เหล่านั้นตอบโต้ กับคำสอนที่ว่า ตำแหน่งอิมาม เป็นเรื่องสาขาปลีกย่อย(ฟุรูอ์)ในศาสนา เช่น :
  • อัลลามะฮ์ อัลกูชะญีย์ ผู้เป็นนักวิชาการที่มีชื่อเสียงที่สุดคนหนึ่งของพวกท่าน เขาได้กล่าวไว้ในหนังสือ “ชัรฮุลตัจรีด” หน้า 399 หัวข้ออธิบายเรื่องตำแหน่งอิมาม :

و هی ریاسه عامه فی امور الدین و الدنیا خلافه عن النبیّ

อิมาม หมายถึง ผู้นำสูงสุดในกิจการทั่วไปทั้งทางศาสนา และทางโลก แทนที่ท่านนบี ศ.

  • อัล-กอฎี รูซบะฮาน นักปราชญ์ของพวกท่านที่มีชื่อเสียงที่สุดคนหนึ่ง ที่คลั่งไคล้การต่อต้านชีอะฮ์ เขากล่าวไว้ในหนังสืออัลมะวากิฟ เล่ม 3 หน้า 579 ว่า :

الامامه عند الاشاعره هی خلافه الرسول فی اقامه الدین و حفظ حوزه الملّه بحیث یجب اتّباعه علی کافّه الامّه

“ตำแหน่งอิมามตามทัศนะของอัลอัชอะรีย์ หมายถึง คอลีฟะฮ์ของท่านศาสนทูตสำหรับการดำรงอยู่ของศาสนาและรักษาขอบเขตปริมณฑลของศาสนาในลักษณะที่ถือว่า เป็นหน้าที่ที่จำเป็น(วาญิบ)แก่ประชาชาติทั้งปวงต้องเชื่อฟังปฏิบัติตาม”

ฉะนั้นถ้าหาก ตำแหน่งอิมาม เป็นหลักการประเภทสาขาปลีกย่อย(ฟุรูอ์)ในศาสนา แน่นอน ท่านศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์ ศ. จะไม่ให้ความสำคัญอย่างเน้นหนัก ตามคำรายงานของนักถ่ายทอดฮะดีษ ที่มีในตำราของชาวซุนนี่ห์อันเป็นที่ยอมรับ เช่น :

  • “อัลญัมอุบัยนัศศอฮีฮัยน์” ของอัลฮะมีดีย์ และ”ชะเราะฮ์ อัลอะกออิดินนะซะฟียะฮ์”ของซะอัด อัตตัฟตาซานีย์   ท่านศาสนทูต ศ. กล่าวว่า :

مَنْ ماتَ وَ لَمْ يَعْرِفْ إمامَ زَمانِهِ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّة؛

“ใครที่ตายลงโดยไม่รู้จักอิมามในยุคสมัยของตัวเอง เท่ากับตายในสภาพของคนยุคโฉดเขลา(ญาฮิลียะฮ์)” 

เป็นที่แน่ชัดว่า การไม่รู้จักหลักการประเภทสาขาปลีกย่อย ข้อใดข้อหนึ่งของศาสนา ยังไม่ถึงขั้นทำให้เพลี่ยงพล้ำในรากฐานของศาสนา จนถึงขนาดทำให้คนผู้นั้นต้องออกไปจากโลกดุนยานี้ในสภาพของพวกคนยุคโฉดเขลา ก่อนสมัยอิสลาม(ญาฮิลียะฮ์) ด้วยเหตุนี้ อัลบัยฎอวีย์จึงกล่าวอย่างชัดเจนว่า : การขัดแย้งกับตำแหน่งอิมาม ถือว่าเป็นการปฏิเสธศาสนา(กุฟร์)และเป็นเรื่องอุตริในศาสนา(บิดอะฮ์)

انّ الامامه من اعظم مسائل اصول الدین الّتی مخالفتها توجب الکفر و البدعه

ดังนั้นตำแหน่งอิมามในทัศนะของชาวชีอะห์ จึงเป็นเรื่องที่มีความสำคัญสูงมาก เป็นอีกฐานะหนึ่ง สำหรับฐานภาพของตำแหน่งนบี อิมามคือผู้ทำหน้าที่หนึ่ง ในตำแหน่งหน้าที่ของนบี ด้วยเหตุนี้จึงเกิดความแตกต่างกันระหว่างอิมามสิบสองท่านจากอะฮ์ลุลบัยต์ อ. กับบรรดาอิมามของชาวซุนนี่ห์ เพราะชาวซุนนี่ห์ใช้คำว่าอิมามเรียกบรรดานักปราชญ์ของพวกท่าน เช่น อิมามอัล-อะอ์ซ็อม,อิมามมาลิก,อิมามชาฟิอีย์,อิมามอะห์มัด,อิมามอัลฟัครุรรอซีย์,อิมามอัลฆอซะลีย์ และอื่นๆ ซึ่งสำหรับชาวซุนนี่ห์ก็เหมือน กับอิมามวันศุกร์และญะมาอะฮ์ทั่วไป ซึ่งอิมามตามความหมายนี้ อยู่นอกประเด็นและวงจำกัด   แต่อิมามตามความหมายที่เรากำลังพูดถึง คือ อิมามประจำยุคสมัย ซึ่งในแต่ละยุคแต่ละสมัยจะมีได้เพียงคนเดียว ไม่มากกว่านั้น เขาคือ คนที่มีความเป็นเลิศในคุณสมบัติที่ดีงามด้านต่าง ๆทั้งหมด เช่น

  • หนือยิ่งกว่าใครในยุคนั้น
  • เขาคือ ผู้มีความรู้กว่า
  • เขามีสำรวมตนกว่าผู้ใด
  • กล้าหาญกว่า สำรวมกว่า
  • และปลอดพ้นจากความบาป(มะอ์ซูม)

และโดยความโปรดปรานของอัลลอฮ์ และความปรานีของพระองค์ ได้ทำให้พ้นจากความผิดและความพลั้งเผลอ อิมามมะฮ์ซูมแต่ละยุคจึงเป็นข้อพิสูจน์หนึ่งของอัลลอฮ์ ที่ถูกแต่งตั้งมาจากพระองค์ในหน้าแผ่นดิน ซึ่งในแผ่นดินจะไม่ว่างเว้นจากข้อพิสูจน์ของอัลลอฮ์ เป็นปกาศิตจากพระเจ้าที่ชัดเจน ดังที่มีการรายงานเป็นข้อบัญญัติมาจากท่านนบี ผู้ทรงเกียรติ(ศ) ในเรื่องตำแหน่งอิมามสิบสองจากสมาชิกครอบครัวท่านศาสดา อ. และท่านได้บัญชาแก่ประชาชาติของท่านว่าให้เคารพเชื่อฟังและรับคำสอนจากท่านเหล่านั้น   บรรดาอิมามทั้งสิบสองท่าน อ. นั้น หลังจากยุคสมัยทวดของพวกท่าน ผู้เป็นนบีคนสุดท้ายและนายของมวลมนุษย์แล้ว ก็จะเป็นผู้มีตำแหน่งสูงส่ง